Ik lees de lijvige biografie van topfotograaf Erwin Olaf en bezoek zijn postume tentoonstelling in het Stedelijk. Tegelijk is het tien jaar geleden dat David Bowie overleed. Bowie had grote invloed op Erwin Olaf. Ze hebben elkaar nooit ontmoet. In dit blog gebeurt dat wel.
Erwin Olaf (1959) verhuist in 1967 met het gezin Springveld mee naar Hoevelaken. Zijn broers Jos en Ron zijn avontuurlijk, sportief, te vinden op het voetbalveld. Erwin blijft liever bij zijn moeder. In het dorp is hij een vreemde eend in de bijt. Hij is ‘anders’.
Als tiener ziet hij Bowie in TopPop het nummer Rebel Rebel playbacken – met rood geverfd haar, ooglapje, strakke rode tuinbroek en plateauzolen. Erwin wordt weggeblazen door deze excentrieke verschijning. Het lijkt of Bowie hem persoonlijk toezingt: je moeder is in de war omdat ze niet weet of jij een jongen of een meisje bent. Ineens beseft hij: ik mág anders zijn. Zijn liefde voor Bowie is blijvend.
In 1979 vraagt Jos mij en een aantal andere voetbalvrienden mee naar theater De Flint in Amersfoort. Daar treedt een band op: Mannekino. De naam is afgeleid van ‘mannequin’, naar een boek van Sybren Polet waarin etalagepoppen en mensen moeilijk van elkaar te onderscheiden zijn. Erwin is de zanger en heeft familie en vrienden opgetrommeld om de zaal vol te krijgen. Geïnspireerd door Bowie heeft hij zijn haar strak achterover gekamd, zijn gezicht wit geschminkt en zijn lippen rood gestift. De show is theatraal. Zo verschijnt een vriend van Erwin als ladyspeaker in een bevallig jurkje. Ik weet op dat moment nog niet goed waar ik naar kijk. Het voelt vooral vreemd. Ik zie nog niet dat hier een zanger staat die net als David Bowie vecht ‘voor de vrijheid van het anders zijn’.
Een jaar eerder had hij zijn held bijna ontmoet. Bowie komt in 1978 voor zijn Stage World Tour naar Ahoy. Erwin studeert aan de School voor Journalistiek. Hij hoort dat de popster in het Amstel Hotel logeert. Met een vriend glipt hij langs de portier, via een kamermeisje zien ze de kamerlijst. En daar staat het: Suite 7, D. Bowie.
Achter de deur horen ze gelach en muziek. Nog één stap. Nog één klop. Maar Erwin durft niet. Ze gaan terug naar beneden en wachten buiten. Als Bowie naar buiten komt en in een limousine stapt, krijgt Erwin geen woord uit zijn mond. Hij maakt wel een foto. Eén foto. Zijn eerste persfoto ooit. In de donkere kamer verschijnt slechts een vage schim. De foto is mislukt.
Zijn hele leven blijft hij boos op zichzelf dat hij niet durfde aan te kloppen, schrijft Mischa Cohen in de 650 pagina’s tellende Erwin Olaf-biografie ‘Hard werken, hard feesten’. Erwin besluit dat hij voortaan zélf wil bepalen of een foto scherp of onscherp is. Hij wil zich het ambacht van fotografie eigen maken. De kiem van zijn latere kunstenaarschap wordt hier gelegd.
Hoe zou hun ontmoeting eruit hebben gezien? Voor mijn geestesoog verschijnen de twee grote kunstenaars op een witte trap voor de hemelpoort.
Eén klop op de deur verwijderd van een ontmoeting. Een fysieke ontmoeting tussen Erwin Olaf en David Bowie vindt daarna nooit plaats. Hoe zou hun ontmoeting eruit hebben gezien? Voor mijn geestesoog verschijnen de twee grote kunstenaars op een witte trap voor de hemelpoort.
‘Zo,’ zegt Bowie, ‘dus dit is de afterparty?’
Erwin kijkt rond. ‘Veel wit. Weinig contrast.’
Ze staan op en lopen over een vloer van wolken.
‘Misschien moeten we het hier wat anders inrichten,’ zegt Erwin. ‘Doe jij het geluid, doe ik het beeld.’
Dan verschijnt een engel. ‘Kom heren, we moeten door. De eeuwigheid wacht.’
‘Waar ga jij naartoe?’ vraagt Erwin.
‘Ik zoek een experimentele ruimte, een geestverruimende plek.’
‘Oké, succes,’ zegt Erwin. ‘Ik heb hier een eigen studio gekregen. Een godsgeschenk.’
Ze lopen door de poort. En vervagen – als een foto in een donkere kamer die langzaam de omgekeerde weg volgt.
Ben Tekstschrijver
Wat is jouw reactie op dit blog? Een vraag zou kunnen zijn: hoe verloopt in jouw verbeelding een ontmoeting voor de hemelpoort tussen Erwin Olaf en David Bowie?
Bijna 1000 vaste lezers gingen je voor.
Ben Tekstschrijver blogt ook op Zorgkaart Nederland, Mijnkwaliteitvanleven.nl, Taalvoutjes (Paus op non actief I Pferdreiten), Schrijven Online, D!scura, Nijkerk Nieuws en Aanlegplaats: thuishaven voor blogs vol literair talent en ook op Aanlegplaats: Ben de Graaf, het interview en De vangst van Ben de Graaf.
Magistraal Ben!
Interessant hoe je deze koppeling tot stand hebt gebracht, Ben. God weet hoe gelukkig ze zijn….
Om The Beach Boys te citeren: God only knows…
Wat een prachtig verhaal! Een eerbetoon aan twee bijzondere mensen. Ik geniet van je hemelse fantasie 😁
In mijn verbeelding is er helemaal geen hemelpoort. Alleen een lange gang die nergens lijkt te beginnen of te eindigen, met tl-licht dat zacht zoemt. David Bowie leunt tegen de muur, slank, elegant, alsof wachten ook een performance kan zijn. Hij kijkt niet op als Erwin Olaf dichterbij komt.
Olaf ziet hem meteen, maar doet alsof hij eerst de ruimte inspecteert. Hij knijpt zijn ogen samen, alsof hij het licht wil corrigeren dat hier blijkbaar door niemand is ontworpen.
‘Dit is dus het hiernamaals,’ zegt Olaf. ‘Ze hadden best een artdirector mogen inhuren.’
Bowie lacht kort. ‘Misschien wachten ze op jou.’
Even staan ze zwijgend naast elkaar.
Dan verschijnt er een deur die er eerst niet was. Eenvoudig, hotelachtig bijna. Alsof hij ergens in Amsterdam thuishoort.
Bowie kijkt ernaar, dan naar Olaf.
‘Deze ken je.’
Olaf zegt niets.
Achter de deur klinkt gedempt gelach. Muziek. Iemand loopt voorbij. Het moment hangt in de lucht, precies zoals toen.
Bowie stapt opzij.
‘Dit keer klop jij.’
Olaf blijft even staan, alsof veertig jaar zich in die paar seconden samendrukken. Dan heft hij zijn hand — zonder aarzeling — en klopt.
De deur gaat open.
Warm licht stroomt de gang in.
Bowie knikt tevreden.
‘Zie je wel. Zo moeilijk was het niet.’
Olaf glimlacht.
‘Ik moest er alleen even naartoe groeien.’
Ze stappen samen naar binnen.
De deur blijft openstaan, alsof hij nooit meer dicht hoeft.
Prachtig!
Ik val Jantine bij: prachtig. Je herschrijft op een fantasievolle manier de geschiedenis.
Bedankt voor dit warme verhaal Gerhard. Echt ontroerend mooi.
Wat mooi beschreven, Gerhard! Komt binnen.
Ze zijn op dit moment vast hemel en aarde aan het bewegen om hier weer terug te keren om hun erfenis te verdedigen.
Die erfenis: ‘Je mag hier zijn wie je bent’.
De kans dat we ze weer mogen verwelkomen lijkt vrij klein. Het privilege van terugkeer is immers slechts aan een enkeling voorbehouden.
Dan rest ons niets anders dan die verdediging zelf op ons te nemen. In naam van David Bowie & Erwin Olaf!
Ik onderschrijf je oproep van harte. Dit is precies waarom ik van beide kunstenaars hou. Beiden hebben ze een leven lang hun talenten ingezet om de vrijheid te bevechten dat je ‘mag zijn die je wilt zijn’. In naam van Erwin Olaf en David Bowie: doe open de poort…
Dank voor je mooie, rake woorden, Hans!
Profeten en inspirators worden vaak pas geëerd en begrepen na hun dood. Hopelijk ook bij hen. Daar hebben ze dan wel weer mensen voor nodig.
Ik hoop met dit blog een van die mensen te zijn…
Oké Ben deze is leuk. ‘God’s own country’. Zou Bowie zeggen. Binnen zijn religieus besef. 🙂
Hier foto van Aart bij dit bericht: https://www.bentekstschrijver.nl/wp-content/uploads/2026/02/IMG_4395.png
Vanmiddag in het Stedelijk geweest. Mooie expositie over Erwin.
Na al die jaren weet je nog steeds te verrassen. Hou vol!
Mooi compliment Wouter, dat na 16 jaar de sleet er nog niet op zit. Dat motiveert om door te gaan.
Hoi Ben, toen ik je blog las dacht ik wat mooi compleet en af geschreven. Zo liefdevol en met respect. Door een mens die een ander al het goede gunt en als dat in het leven niet gelukt is dan daarna. Mooi!
Dan komen die kleine lettertjes, die ettertjes die je uitdagen.
Goed daarom dan dit, het verhaal van jou is helemaal niet waar. Erwin is blij dat hij van zijn aardse frustratie van dat ene niet klopje af is. Bevrijdt. Daarnaast is hij gewoon klaar met Bowie, Hij heeft zijn best gedaan.
Een ander aspect is wel dat de hemel een race is tegen het oprukkende vagevuur. Dus Erwin baalt wel dat hij niet met zijn broers is meegegaan naar het voetbalveld destijds.
Kijk uit naar de volgende blog!!!
Die kleine lettertjes, die ettertjes…😊
Hij heeft zijn best gedaan. Zo klaar als een klontje. Dus inderdaad: hij mag zich bevrijd voelen. En om Hans in een reactie hierboven te citeren: nu is het aan ons om zijn erfenis te verdedigen.
Dat heb je mooi en beeldend beschreven Ben. Beide kunstenaars komen tot hun recht.
Bedankt.
Ik sla ook aan op de woorden:
‘Nu is het aan ons om zijn erfenis te verdedigen’ en de laatste alinea van Hans.
Erwin heeft tijdens zijn ziekbed al bedacht wat hij, behalve zijn kunst, na wilde laten. Hij had diverse goede ideeën die nu door de foundation Erwin Olaf uitgevoerd worden.
Ik licht er een paar dingen uit: jongeren kunnen 1 x per week in de veilige haven van studio Erwin Olaf, onder begeleiding, experimenteren met hun genderidentiteit in ’the closet’. Met een echte kast met kleding, schoenen, pruiken en make- up.
Met de senior pride zorgt de foundation dat queer senioren ook het pride feest kunnen mee beleven.
In de studio wordt er een module fotografie aangeboden aan mbo’ers waar Erwin altijd een zwak voor had omdat ze echte ‘doeners’ zijn.
Er worden veel projecten gesteund of initiatieven genomen om thema’ als vrijheid, liefde, inclusiviteit en mensenrechten onder de aandacht te brengen. En dit haakt mooi in op een aantal mooie en in mijn ogen verstandige 🙂 woorden die ik bij dit blog heb gelezen. Iedereen mag er zijn!
Gemma, ambassadeur van foundation Erwin Olaf
Een mooi initiatief Gemma!
Het sluit mooi aan bij wat ik net las: ‘Als je een goed mens die dit leven heeft verlaten wil eren, laat dan al diens goede daden voortleven in jouw herinnering; laat ze voortleven in jouw dankbare liefde en achting; dus koester ze in je hart, opdat ze jou voortdurend tot navolging inspireren. Op die manier, door het lovenswaardige voorbeeld van deze mens te volgen, laat je zien dat je daadwerkelijk diens nagedachtenis respecteert.’ (Thomas Clarkson)
Dat zijn prachtige ware woorden Hans.
Wat goed Gemma, dat je de Erwin Olaf Foundation onder de aandacht brengt. Dat sluit prachtig aan bij de eerdere reactie van Hans: aan ieder van ons de taak zijn erfenis te verdedigen. De Foundation helpt daarbij.
Hallo Ben,
Wat een fraai stuk! Een heel mooi eerbetoon aan twee bijzondere mensen!
Ik ben er ook ontzettend trots op dat één van deze mensen mijn broer is.
Het verhaal van het hotel heeft later bijna het gewenste vervolg gekregen.
Erwin moest in 1987 als stagiair foto’s maken van Bowie in Paradiso. David zou daar een aantal nummers gaan spelen ter promotie van de Glass Spider tour. Dat was de ultieme kans in Erwins’ ogen om toch in contact te komen met ons idool. Ik was de gelukkige die met hem mee mocht naar deze bijzondere persconferentie. David was de beroerdste niet en liet de jubelende schoolkinderen die buiten stonden om een glimp van hem op te vangen ook de zaal in komen. Dat betekende voor de fotograferende pers wat meer “duw en trekwerk” om een mooi shot te kunnen maken.
Ik was de buffer voor het gedrang achter Erwin en toen Bowie vroeg wie er nog een vraag had voor hem, riep Erwin alleen maar: “Look at me!” David keek naar hem en Erwin drukte af. Die drie woorden zijn de enige woorden die hij tegen hem heeft kunnen zeggen.
Het zou toch mooi zijn als “Erwin Olaf en David Bowie in de wolken” samen diepgaande gesprekken aan het voeren zijn.
Ik kan me dit nog levendig herinneren: ik was stinkjaloers op jou dat je als secondant van je broer Erwin mee mocht naar de presentatie in Paradiso. Ik heb nog foto’s die jij toen van Bowie maakte. Uniek materiaal.
Bij die Glass Spider Tour in De Kuip had ik een veldkaart. Ik stond vooraan.
Toch was ik meer onder de indruk van zijn Serious Moonlight Tour, ook in De Kuip. Toen werden Elly en ik weggeblazen.
Ook ik ben een bewonderaar van beide mannen, Ben. ik vond ze altijd zo heerlijk androgyn. Daarin waren ze hun tijd toch ver vooruit! De een fotografeerde hemels en de ander zong hemels. Echte performers en origineel dat jij ze die afterparty gunt. Wat mij betreft had je gerust door mogen fantaseren. Wie weet wat voor mooie kunst er had kunnen ontstaan. De hemel als atelier, als studio. Heel wat inspirerender dan zingen voor Gods troon!
Het waren allebei ‘vrijheidsstrijders’ voor iedereen die zich anders voelt of wil zijn dan het algemeen gebruikelijke. Bovendien waren ze allebei buitensporig getalenteerd. Als ze die talenten bundelen in een hemelse studio, dan denk ik dat de engelen nog mooie exposities en concerten tegemoet kunnen zien. En dat God dan ziet dat het goed is…
Wat een genot om je blog te lezen! Wat een groter genot om de reacties (en jouw reactie) weer te lezen. Dank!
En wat een genot dat jij je nu ook bij de reageerders voegt.
Heel mooi Ben. Na 2 x uitstel ga ik eindelijk a.s. zaterdag naar de tentoonstelling in het Stedelijk Museum. In 2019 ook de tentoonstelling in Den Haag gezien en ik vond het fantastisch! Dat keurige gezinnetje aan de ontbijttafel, vader, moeder en kindje…… van top tot teen in zwart latex. Geweldig.
Ik ben heel benieuwd wat mijn jonge vrienden uit de Oriënt vinden van deze kunst!
Ik zou al eerder gaan, maar werd tegengehouden door lichamelijk ongemak. Nu gaat het beter. Gelukkig.
We zijn van plan eind volgende week naar het Stedelijk te gaan. Ik kreeg van de broer van Erwin de tip dan ook de audiotour te gebruiken. Je hoort dan ook ingesproken toelichting van Erwin zelf. Schijnt een waardevolle toevoeging te zijn.
Naar Den Haag ben ik toen ook geweest. Indrukwekkend.